ირანში სავალდებულო ჰიჯაბი წლებია მხოლოდ რელიგიური მოთხოვნა აღარ არის - ის პოლიტიკური კონტროლის, ძალადობისა და ქალთა თავისუფლების შეზღუდვის სიმბოლოდ იქცა. ქალები, რომლებმაც გაბედეს წინააღმდეგობა, ხშირად მძიმე ფასს იხდიან: დაპატიმრებას, ფიზიკურ ძალადობას, ფსიქოლოგიურ ზეწოლას ან სიკვდილსაც კი. მაჰსა ამინი, როია ჰეშმათი, სანა კორდ აფშარი, აფუ დარიაი და სეპიდა რაშნუ ამ ბრძოლის ყველაზე ხმამაღალი სახეები გახდნენ.
მაჰსა ამინი 22 წლის ქურთი ქალი იყო, რომელიც 2022 წლის სექტემბერში თეირანში დააკავეს ე.წ. „მორალის პოლიციამ“. მიზეზი - ჰიჯაბის „არასწორი ტარება“. დაკავებიდან მალევე მაჰსა კომაში ჩავარდა და რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა.
ოფიციალური ვერსიით, მას ჯანმრთელობის პრობლემები ჰქონდა, თუმცა ოჯახი და უფლებადამცველები აცხადებდნენ, რომ გოგონა დაკავებისას სცემეს. მისი სიკვდილი ირანში ბოლო ათწლეულების ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ პროტესტად გადაიქცა. ქუჩებში ათასობით ქალი გამოვიდა, მოიხსნეს ჰიჯაბი და სკანდირებდნენ: „ქალი, სიცოცხლე, თავისუფლება“.
მაჰსა ამინი იქცა არა მხოლოდ ტრაგიკული ისტორიის გმირად, არამედ ქალთა წინააღმდეგ სახელმწიფო ძალადობის სიმბოლოდ.

როია ჰეშმათი ირანელი აქტივისტია, რომელმაც სოციალურ ქსელში ჰიჯაბის გარეშე გადაღებული ფოტო გამოაქვეყნა. ეს ერთი შეხედვით მშვიდობიანი ჟესტი ხელისუფლებამ „საჯარო მორალის შელახვად“ შეაფასა.
შედეგად, როია დააკავეს და სასამართლომ 74 შტრიხით დასჯა მიუსაჯა. მისი დასჯა ფართოდ გააშუქეს საერთაშორისო მედიებმა და ის კიდევ ერთ მაგალითად იქცა იმისა, თუ როგორ იყენებს ირანის რეჟიმი ფიზიკურ ძალადობას ქალების დასაშინებლად.

სანა კორდ აფშარი ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრად დასჯილი ქალი აქტივისტია. მან ღიად გააპროტესტა სავალდებულო ჰიჯაბი და სოციალურ ქსელში ვიდეო გამოაქვეყნა, სადაც თავსაბურავის გარეშე ჩანდა.
ამის გამო მას თავდაპირველად მრავალწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს - სხვადასხვა ბრალდებების გაერთიანებით სასჯელი 20 წელზე მეტს აღწევდა. სანა გახდა მაგალითი იმისა, თუ როგორ იყენებს ირანის სამართლებრივი სისტემა ქალების წინააღმდეგ მძიმე სასჯელს, რათა პროტესტი ჩაახშოს.
აფუ დარიაი უნივერსიტეტის დოქტორანტი იყო. მან ჰიჯაბის წინააღმდეგ უკიდურესად სიმბოლური პროტესტი აირჩია - საჯარო სივრცეში ნაწილობრივ გაიხადა ტანსაცმელი, რითაც ირანის ქალების სხეულზე სახელმწიფოს კონტროლი გააპროტესტა.
ამის შემდეგ ის დააკავეს. მოგვიანებით ირანის მართლმსაჯულების სპიკერმა განაცხადა, რომ ქალი იძულებითი დაკავების შემდეგ საავადმყოფოში სამკურნალოდ გადაიყვანეს.
“დადგინდა, რომ ის ფსიქიკურად ავად იყო და საავადმყოფოში გაგზავნეს. ამჟამად ქალი ოჯახს დაუბრუნდა. მის წინააღმდეგ სასამართლო საქმე არ აღძრულია“, - თქვა სასამართლოს სპიკერმა ასგარ ჯაჰანგირმა.

სეპიდა რაშნუ რიგითი მოქალაქე იყო, სანამ საზოგადოებრივ ტრანსპორტში ჰიჯაბის თემაზე კამათი არ მოუვიდა უცნობ ქალთან. კამათი ვიდეოზე გადაიღეს და მალევე გავრცელდა სოციალურ ქსელებში.
ამის შემდეგ სეპიდა დააკავეს. მოგვიანებით ის იძულებული გახადეს, სახელმწიფო ტელევიზიაში „აღიარებითი“ განცხადება გაეკეთებინა, სადაც თითქოს ბოდიშს იხდიდა საკუთარი საქციელის გამო. უფლებადამცველების თქმით, ეს განცხადება ზეწოლისა და ძალადობის შედეგად გაკეთდა.
