ლიტერატურა იბადება იქ, სადაც ადამიანი საკუთარ თავთან პირისპირ დარჩენას წყვეტს და ამბის გაზიარების გამბედაობას პოულობს. სწორედ ამ უნიკალურ, ჯერ კიდევ უთქმელ გამოცდილებებს ეძღვნება გამომცემლობა „პალიტრა L-ის“ ახალი, მასშტაბური პროექტი „ამბიდან - წიგნამდე“.
ეს არ არის უბრალოდ კურსი - ეს არის ლიტერატურული და ფსიქოლოგიური ტრანსფორმაციის გზა, სადაც ქალებს ეძლევათ შანსი, საკუთარი ცხოვრების ყველაზე რთული, მტკივნეული ეპიზოდები მაღალმხატვრულ ღირებულებად აქციონ. პროექტის უნიკალურობა მის სინთეზშია: აქ ამბის არქიტექტურა და ადამიანის სულის თერაპია ერთმანეთს ხვდება, რათა საბოლოოდ ფურცლებზე არა უბრალოდ მოგონება, არამედ ნამდვილი ხელოვნება დაიბადოს.
ამ წამოწყების ფილოსოფიასა და მოლოდინებზე გამომცემლობა „პალიტრა L-ის“ მთავარ რედაქტორს, მაია ალუდაურს ვესაუბრეთ.
ქალბატონო მაია, გამომცემლობა „პალიტრა L-ისთვის“ წიგნი ყოველთვის უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ პროდუქტი. რა გახდა ინსპირაცია პროექტისთვის „ამბიდან - წიგნამდე“ და რატომ გადაწყვიტეთ, რომ სწორედ ახლა იყო ამ წამოწყების დრო?
- იცით, წლებია ვაკვირდები, როგორ ილექება ჩვენს მეხსიერებაში ისტორიები, რომლებსაც ვერ ვყვებით. რედაქტორის მაგიდაზე ხშირად ხვდება ტექსტები, სადაც სტრიქონებს შორის გაცილებით დიდი ტკივილი იკითხება, ვიდრე თავად სიტყვებშია. ასე რომ, ინსპირაცია თავად ცხოვრებამ მოიტანა - იმ ქალების დუმილმა, რომლებსაც უთქმელობა ამძიმებთ და სათქმელი თითქოს ენაზე აქვთ მომდგარი. ამ ძალიან ფაქიზ და დელიკატურ თემებზე საუბრებმა, აზრების გაცვლამ და რეფლექსიამ უკარნახა ორ შესანიშნავ პროფესიონალს, მწერალსა და რეჟისორს ბესო სოლომანაშვილს და ფსიქოთერაპევტ რუსუდან თელიას, შეექმნათ პლატფორმა, სადაც ქალებს საკუთარი განსაცდელებისა თუ, პირიქით, გაძლიერების ამბების გადააზრება, მათი „ტყვეობიდან“ გათავისუფლება და მათი ტექსტებად ქცევა შეეძლებათ. აღმოჩნდა, რომ თანამოაზრეები ვართ და გადავწყვიტეთ, ერთად გვეცადა და საქმედ გვექცია წარმოდგენა, რომ შემოქმედება იმავე დროს უმნიშვნელოვანესო თერაპიაა. ჩვენი მიზანია, ეს უთქმელი სიმძიმეები შემოქმედებით თავისუფლებად ვაქციოთ. წიგნი ხომ საუკეთესო თერაპევტია - მას შეუძლია წარსული აწმყოსთან დააზავოს და მომავლის იმედად გვიქციოს.
„ამბიდან - წიგნამდე“ 5-თვიანი ინტენსიური პროგრამაა, რომელიც აერთიანებს პრაქტიკულ მასტერკლასებსა და ჯგუფურ თერაპიას. პროექტის ფინალურ ეტაპზე, მონაწილეების მიერ შექმნილი ტექსტები ერთ კრებულად გაერთიანდება და „პალიტრა L-ის“ მიერ გამოიცემა, რაც ავტორებს საშუალებას მისცემს, თავიანთი ხმა ფართო მკითხველს მიაწვდინონ.
პროექტი აერთიანებს ლიტერატურასა და ფსიქოლოგიას. რატომ მიიჩნიეთ საჭიროდ ამ ორი სფეროს ტანდემი და როგორ დაეხმარება ეს მონაწილეებს ტექსტის შექმნაში?
- ლიტერატურა და ფსიქოლოგია ერთი ხის ორი ტოტია - ორივე ადამიანის სულს იკვლევს. როდესაც ადამიანი საკუთარ ტრავმაზე წერს, ის ხელახლა გადის იმ გზას, რაც ძალიან მტკივნეულია. სწორედ აქ შემოდის ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა, რათა ეს პროცესი დამანგრეველი კი არა, გამაძლიერებელი და აღმშენებლობითი იყოს. ბესო სოლომანაშვილი ამბის არქიტექტურას ააგებს, რუსუდან თელია კი დაეხმარება მონაწილეებს, რომ ამ შენობაში შესვლის არ შეეშინდეთ. ეს ტანდემი გვაძლევს გარანტიას, რომ მივიღებთ არა უბრალოდ აღსარებას, არამედ მაღალმხატვრულ ტექსტს, რომელიც ემოციურადაც და ფორმითაც სრულფასოვანი იქნება.
თქვენს პროექტში არაერთი აღიარებული მწერალი ქალია ჩართული. რას მისცემს მონაწილეებს მათთან შეხვედრა და როგორ შეარჩიეთ ეს თემები?
- ჩვენი სტუმარი მწერლები ის ადამიანები არიან, რომლებმაც უკვე გაიარეს გზა „ამბიდან წიგნამდე“. მათ იციან, როგორ აქციონ სოციალური წნეხი, შინაგანი ამბოხი თუ პირადი ტრავმა ლიტერატურულ ტექსტად. თემები - ქალი და სოციუმი, ძალადობა, ემოცია - შემთხვევით არ შეგვირჩევია; ეს ის წერტილებია, სადაც ქალის გული ყველაზე მძაფრად ფეთქავს. მონაწილეებისთვის ეს საუბრები იქნება დადასტურება, რომ ისინი მარტო არ არიან, რომ მათი ტკივილი უნივერსალურია და, რაც მთავარია, მისი გარდაქმნა შესაძლებელია.
მონაწილეებს მასტერკლასებს ჩაუტარებენ თანამედროვეობის გამორჩეული ავტორები:
თამთა მელაშვილი, ანა ჯავახიშვილი, ანა კორძაია-სამადაშვილი, ელენე ჯაფარიძე, ელზა გურგენიძე და თეონა დოლენჯაშვილი. ისინი ისაუბრებენ სოციუმზე, შინაგან ამბოხზე და ემოციებზე ტექსტში.
ბევრი ქალი ყოყმანობს - ჰგონიათ, რომ მათი ისტორია არ არის „საკმარისად მნიშვნელოვანი“ წიგნისთვის. რას ეტყოდით მათ, როგორც რედაქტორი, რომელსაც ათასობით ტექსტი წაუკითხავს?
- არ არსებობს „უმნიშვნელო“ ადამიანური ისტორია. ყველაზე დიდი ლიტერატურა სწორედ „პატარა“ ადამიანების დიდ განცდებზე იწერება. რედაქტორის თვალით გეტყვით: ავთენტიკურობა და გულწრფელობა გაცილებით ძვირფასია, ვიდრე დახვეწილი სტილისტიკა. თუ ამბავი შიგნიდან გწვავთ, ესე იგი, ის უნდა გამოვიდეს. ჩვენ არ ვეძებთ პროფესიონალ მწერლებს, ჩვენ ვეძებთ ნამდვილ, მართალ ემოციებს. დანარჩენში - ფორმისა და სიტყვების მოხელთებაში - მათ პროფესიონალები დაეხმარებიან. ყველა ქალი იმსახურებს, რომ მისი ხმა გაგონილი იყოს, რადგან ის უნიკალურია.
როგორ გავხდეთ პროექტის ნაწილი?
როგორია თქვენი მოლოდინი? როდესაც 5 თვის შემდეგ „პალიტრა L“ ამ კრებულს გამოსცემს, რა იქნება თქვენთვის, როგორც რედაქტორისთვის, მთავარი გამარჯვება?
- ჩვენი მთავარი გამარჯვება იქნება იმ ქალების თვალებში დანახული შვება, რომლებიც საკუთარ წიგნს ხელში დაიჭერენ. როცა ამბავი ფურცელზე გადადის, ის უნივერსალური ხდება და შენგან დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს, აღარ გამძიმებს. მინდა, რომ ეს კრებული გახდეს ერთგვარი ბიძგი ქალთა გაძლიერებისთვის და სიმბოლო იმისა, რომ ხელოვნებას მართლაც შეუძლია განკურნება. ჩვენი გამარჯვება იქნება თითოეული სიტყვა, რომელიც ვინმესთვის ნუგეში გახდება.
ასე რომ, ეს პლატფორმა ელის ქალებს, რომლებსაც სათქმელი აქვთ და სჭირდებათ ძლიერი და საიმედო მხარდაჭერა. კრებული, რომელიც ამ კურსის დასრულების შემდეგ გამოიცემა, უნიკალური იქნება თავისი კონცეფციით და დარწმუნებული ვარ, მნიშვნელოვანი ლიტერატურული ღირებულებაც ექნება.
ამბიდან - წიგნამდე“ არ არის მხოლოდ ლიტერატურული ექსპერიმენტი; ეს არის მანიფესტი იმისა, რომ თითოეული ადამიანის გამოცდილება ღირებულია. როდესაც პირადი ტკივილი თუ სიხარული ფურცელზე სიტყვებად გარდაისახება, ის წყვეტს ტვირთად ყოფნას და სხვებისთვის შთაგონების წყაროდ იქცევა. პროექტის დასასრულს დაბეჭდილი კრებული იქნება ცოცხალი მტკიცებულება იმისა, რომ ხელოვნებას მართლაც შესწევს ძალა, განკურნოს წარსული და აწმყოში ახალი, შემოქმედებითი თავისუფლება შობოს.
R