თამუნა მუსერიძის ისტორიული მიღწევა: პირველი ქართველი იანუშ კორჩაკის პრემიის ლაურეატებს შორის - Marao

“პირველად ცხოვრებაში არ ვიქნები თავმდაბალი და გეტყვით, რომ მე ვარ პირველი ქართველი, რომელიც ამ ნომინაციაზეა წარდგენილი”, - წერდა სულ ცოტა ხნის წინ სოციალურ ქსელში ჟურნალისტი თამუნა მუსერიძე. მოგვიანებით კი ცნობილი გახდა, რომ მას იანუშ კორჩაკის სახელობის ჯილდო გადასცეს. 

თამუნა მუსერიძე გახდა პირველი ქართველი ქართველი, რომელიც იანუშ კორჩაკის სახელობის ჯილდოზე იყო ნომინირებული და, ასევე, პირველი ქართველი, ვისაც ეს ჯილდო გადაეცა. 

• „40 წელი არ ვიცოდი, რომ შვილი მყავდა“ — მამა-შვილის გულწრფელი ინტერვიუ თამუნა მუსერიძის პოდკასტში

თამუნა მუსერიძეს გამარჯვების შემდეგ სიტყვით გამოსვლის შესაძლებლობა მიეცა, სადაც ის ჩვენს ქვეყანაში მიმდინარე პროცესებს, კონკრეტულად კი დიუშენის სინდრომის მქონე ბავშვების დედების აქციას შეეხო: 

“ერთადერთი, რაც დიუშენის სინდრომის მქონე ბავშვებისთვის შემიძლია გავაკეთო არის ის, რომ მეტ ადამიანს გავაგებინო, თუ რა პრობლემის წინაშე ვდგავართ”, - დაწერა თამუნა მუსერიძემ. 

რა არის იანუშ კორჩაკის სახელობის ჯილდო?

„იანუშ კორჩაკის პრემია“ რამდენიმე სხვადასხვა საერთაშორისო და რეგიონულ ჯილდოს აერთიანებს, რომლებიც ცნობილი პოლონელ-ებრაელი პედაგოგის, პედიატრისა და ჰუმანისტის - იანუშ კორჩაკის მემკვიდრეობის პატივსაცემად დაარსდა. ეს პრესტიჟული ჯილდოები გაიცემა ბავშვთა უფლებების დაცვაში, ლიტერატურასა და ჰუმანიტარულ საქმიანობაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.

• "16 წლის გახდა" - თამუნა მუსერიძე უფროსი ვაჟის დაბადების დღეს აღნიშნავს

ვინაიდან ერთიანი გლობალური ჯილდო არ არსებობს, პრემიას მსოფლიოს მასშტაბით სხვადასხვა ორგანიზაცია გასცემს. მათ შორის ყველაზე გამორჩეული ნომინაციებია:

• იანუშ კორჩაკის პრემია ჰუმანურობისთვის: ჯილდოს ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ გასცემს იანუშ კორჩაკის ევროპული აკადემია. იგი გადაეცემათ იმ პირებსა თუ ორგანიზაციებს, რომლებიც აქტიურად იბრძვიან ადამიანის, განსაკუთრებით კი ბავშვის უფლებებისა და მშვიდობის დასაცავად.
• იანუშ კორჩაკის საერთაშორისო ლიტერატურული პრემია: ჯილდო 1979 წელს „საბავშვო წიგნის საერთაშორისო საბჭოს“ (IBBY) პოლონეთის სექციამ დააარსა. ეს ორწლიანი პრემია გადაეცემათ გამორჩეულ ავტორებს ორ კატეგორიაში: წიგნები ბავშვებისთვის და წიგნები ბავშვების შესახებ, რომლებიც ხელს უწყობენ ჰუმანისტური ფასეულობებისა და მეგობრობის იდეის პოპულარიზაციას.
• იანუშ კორჩაკის პრემია გლობალური სამხრეთისთვის: ვარშავის მარია გჟეგოჟევსკას სახელობის უნივერსიტეტის რექტორისა და იუნესკოს იანუშ კორჩაკის კათედრის მიერ დაფინანსებული ეს სტიპენდიების პროგრამა მხარს უჭერს განვითარებადი ქვეყნების მკვლევარებსა და საერთაშორისო სამეცნიერო პროექტებს.
• იანუშ კორჩაკის აფრიკული პრემია: თავდაპირველად ცნობილი, როგორც ბურუნდის პრემია, ეს პანაფრიკული ჯილდო ეხმარება იმ აკადემიკოსებსა და მკვლევარებს, რომლებიც ბავშვთა უფლებების გაუმჯობესებაზე მუშაობენ.
• რეგიონული და ადგილობრივი ჯილდოები: მსოფლიოს სხვადასხვა ასოციაცია (მაგალითად, კანადის იანუშ კორჩაკის ასოციაცია და გერმანიის კორჩაკის საზოგადოება) რეგულარულად გადასცემს ადგილობრივ მედლებსა და ლიტერატურულ პრიზებს პედაგოგებს, უფლებადამცველებსა და საგანმანათლებლო დაწესებულებებს.

პრემიის ცნობილი ლაურეატები

იანუშ კორჩაკის საერთაშორისო ლიტერატურული პრემია - ეს ისტორიულად ჯილდოს ყველაზე ცნობილი მიმართულებაა. იგი პოლონეთში დაარსდა იმ მწერლების დასაფასებლად, რომელთა შემოქმედებაც აღსავსეა ჰუმანიზმით, ემპათიითა და ბავშვებისადმი ღრმა პატივისცემით. მის ლაურეატებს შორის არიან:

• ასტრიდ ლინდგრენი: ლეგენდარული შვედი მწერალი, ყველასთვის საყვარელი „პეპი გრძელიწინდას“ ავტორი.
• კათრინ პატერსონი: აღიარებული ამერიკელი მწერალი, საბავშვო კლასიკად ქცეული წიგნის — „ხიდი ტერაბითიაში“ ავტორი.

იანუშ კორჩაკის პრემია ჰუმანურობისთვის - ამ ჯილდოს იანუშ კორჩაკის ევროპული აკადემია (EJKA) გასცემს. მისი მთავარი ფოკუსი ადამიანის უფლებები, სამოქალაქო მამაცობა და საზოგადოებაში სიძულვილის ენის წინააღმდეგ ბრძოლაა. გამარჯვებულებს შორის აღსანიშნავია:

• დოქტორი მათიას დიოფნერი: გერმანელი მედიამაგნატი, ჟურნალისტი და უმსხვილესი ევროპული საგამომცემლო სახლის, „Axel Springer SE“-ის გენერალური დირექტორი (დაჯილდოვდა 2019 წელს).
• გერმან ჯანატლიევი: ცნობილი მშვიდობის აქტივისტი და ბავარიის ებრაული თემების კავშირის წარმომადგენელი (დაჯილდოვდა 2022 წელს).

თავად იანუშ კორჩაკს 1972 წელს, სიკვდილის შემდეგ, მიენიჭა უაღრესად პრესტიჟული „გერმანული წიგნის ვაჭრობის მშვიდობის პრემია“. ამ ფაქტის გამო, ისტორიულ არქივებში მისი სახელი ხშირად მოიხსენიება ამავე პრიზის ლაურეატთა გვერდით, ისეთ ცნობილ სახეებთან ერთად, როგორებიც არიან ჰერმან ჰესე და მარგარეტ ატვუდი.