შავკანიანი აფხაზები: კავკასიის მივიწყებული აფრიკული ისტორია - ვინ არის ნუცა აბაში - Marao

აფხაზეთში მცხოვრები აფრიკული წარმოშობის ადამიანების - აფრო-აფხაზების ისტორიაში ყველაზე დოკუმენტირებული აბაშების ოჯახის ხაზია. მათი ყოველდღიურობა, სოციალური სტატუსის ცვლილება და შემდგომი ბედი ყველაზე კარგად ოჯახის ერთ-ერთი წევრის, ნუცა აბაშის ცხოვრებაში აისახა.

ოჯახის გენეალოგია: მონობიდან საბჭოთა ელიტამდე

აბაშების ოჯახის ისტორია რამდენიმე თაობას მოიცავს, რომელთაგან თითოეულმა სრულიად განსხვავებულ ეპოქაში იცხოვრა:

• ბებია, სოფია: სოფია და მისი ქმარი აფრიკიდან თურქეთში, იქიდან კი თავადმა აბაშიძემ თავის მამულში, სოფელ აძიუბჟაში ჩამოიყვანა. მონობისგან გათავისუფლების შემდეგ, მათ გვარი შეიმცირეს და „აბაში“ დაირქვეს, რათა ყოფილ მესაკუთრესთან კავშირი გაეწყვიტათ. სოფიამ 112 წელი იცოცხლა.
• ბაბუა, შირინ აბაში: კოლმეურნეობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი აძიუბჟაში. მან ცოლად შეირთო აფხაზი ლია კაცია, რომელმაც მოგვიანებით, გაურკვეველი მიზეზების გამო, მიატოვა შვილები და სახლი (თუმცა სიკვდილამდე რამდენიმე წლით ადრე უკან დაბრუნდა).

• ბიძა, შააბან აბაში: სოფიას ვაჟი. პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა მეფის არმიის „ველურ დივიზიაში“, სადაც რევოლუციურ იდეებს გაეცნო. მოგვიანებით წითელ არმიაში შევიდა და აფხაზეთის საბჭოთა მთავრობის (ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის) წევრი გახდა.

ნუცა აბაშის ყოველდღიურობა და იდენტობა

ნუცა აბაში სოფელ აძიუბჟაში ცხოვრობდა ქმართან, სემიონთან ერთად. მათ ორი შვილი და ხუთი შვილიშვილი ეყოლათ.

მიუხედავად მკვეთრი აფრიკული ვიზუალისა, მუქი კანი და ხუჭუჭი თმა, ნუცა, ისევე როგორც მისი ოჯახის სხვა წევრები, საკუთარ თავს აფხაზად მიიჩნევდა, საუბრობდა და ფიქრობდა აფხაზურ ენაზე.

უჩვეულო გარეგნობისა და წარმოშობის გამო, ნუცას სახლს ათწლეულების განმავლობაში რეგულარულად სტუმრობდნენ საბჭოთა და უცხოელი ჟურნალისტები, რის გამოც მისი სახე და ოჯახური ფოტოები აფრო-აფხაზების მთავარ სავიზიტო ბარათად იქცა.

შემდეგი თაობა და კვალის დაკარგვა

ოჯახის სოციალური ინტეგრაციის დონე კარგად გამოჩნდა მომდევნო თაობაში. ნუცას ქალიშვილმა, ნაირა ბობილევამ, სამედიცინო განათლება მიიღო და სოხუმის სოციალური უზრუნველყოფის სამმართველოს ხელმძღვანელი გახდა.

აბაშების ოჯახის სტაბილური ყოფა 1992-1993 წლების აფხაზეთის ომმა დაარღვია. საომარი მოქმედებების დროს, მათ შორის ტყვარჩელის ბლოკადისას, სოფელი აძიუბჟა თითქმის მთლიანად განადგურდა.

ომის შემდეგ აბაშების ოჯახის კვალი გაიფანტა:

• ნაწილი ლტოლვილად იქცა და რუსეთში (მოსკოვსა და სხვა ქალაქებში) გადავიდა.
• ნაწილი აფხაზეთში დარჩა, თუმცა მათი კომპაქტური დასახლება სოფელ აძიუბჟაში აღარ არსებობს.

დღეს ნუცა აბაშის ისტორია და მისი საოჯახო არქივი რჩება იმის ფაქტობრივ მტკიცებულებად, თუ როგორ დასრულდა აფრიკელი მონების იძულებითი მიგრაცია კავკასიაში სრული კულტურული ასიმილაციით.